Scabies (šuga, svrab)

Najčešće greške pri postavljanju dijagnoze šuge odnose se na pogrešno postavljanje dijagnoze, tretiranje bolesti kao alergiju, neliječenje svih ukućana istovremeno, te nepravilno apliciranje antiskabioznih pripravaka.

Tekst pripremila mr.ph. Irmela Avdić

Svrab (šuga, scabies), kolokvijalno poznata kao „sedmogodišnji svrab“, je zarazna  bolest površinskog sloja kože koju uzrokuje parazit Sarcoptes scabiei var. hominis koji pripada rodu Sarcoptes iz familije Sarcoptidae. Oplođena ženka buši kanale (ductuli) u rožnatom sloju epiderma i u njima odlaže dnevno 3-4 jaja. Larve se izlegu za 4-5 dana i kroz stvorene otvore izlaze na površinu. Za potpuni razvoj odraslog parazita je potrebno oko 3 nedjelje. Mužjak živi na površini kože i ugine ubrzo poslije oplođenja ženke. Kod nekomplikovanog scabiesa na oboljelom se nalazi oko 12 parazita. Van čovječjeg tijela uzročnik scabiesa ugine za oko 5-7 dana, a za desetak minuta na temperaturi od 50°C.

Infekcija nastaje dužim kontaktom sa bolesnom osobom (spavanjem) ili kontaktom sa garderobom ili posteljinom oboljelog. Zbog toga je bolest najčešće porodična ili grupna u uslovima kolektivnog smještaja. Oboljenju pogoduju loši uslovi življenja (zbijenost, neadekvatna higijena, loši socijalno-ekonomski uslovi, niska opšta i zdravstvena kultura). Bolest je česta u ratnim i poslijeratnim uslovima i u uslovima većih elementarnih nepogoda (poplave, zemljotresi). Klinička slika bolesti je polimorfna. Inkubacioni period je duži kod prve infekcije (2-6 nedelja), a kraći kod ponovne (1-3 dana). Poslije ovog perioda javljaju se vidljive promjene na koži. Bolesnici su zarazni i u inkubacionom periodu.

Patognomoničan subjektivni simptom je svrab, naglašeniji noću, ili pri boravku u toploj prostoriji. Morfološki patognomonične promjene su kanalići (ductuli, vijugavi, sivkasto-mrki, oblika latiničnog slova S, dugi do 15 mm, na čijem se kraju nalazi sitna vezikula ili pustula). Na koži se takođe vide i papule, vezikule, erozije, kruste, brojne tačkaste ekskorijacije i česta sekundarna piodermizacija. Kanalići su posljedica direktnog djelovanja parazita, dok su papule i vezikule posljedica alergijske senzibilizacije na antigene parazita. Predilekciona mesta za pojavu promjena su koža trbuha, gluteusa, butina, laktova, ručje, interdigirtalni prostori, abdomen, prednji zid aksila, perimamilarna regija, koža skrotuma i korpusa penisa. Promjene su simetrične. Koža lica, vrata i leđa je kod odraslih najčešće pošteđena. Kod male djece promjene se mogu razviti na čitavoj koži, a karakteristična je zahvaćenost kože dlanova i tabana.

Scabies često može biti sekundarno piodermizovan (diseminovani folikulitis, impetigo, furunkuloza). Takođe može doći i do ekcematizacije. Noduli scabiei predstavljaju perzistentne čvoriće do veličine zrna graška, mrke boje, praćene jakim svrabom. Najvjerovatnije su posljedica hipersenzitivne reakcije na antigene partikule parazita. Nisu znak aktivnosti bolesti i nisu kontagiozni, mogu se zadržati izvjesno vrijeme po izlječenju scabiesa.

Oboljenje je izlječivo pod uslovom da se liječenje pravilno sprovede. Obavezno je istovremeno i na isti način liječenje svih osoba koje su u kontaktu sa oboljelim, bez obzira da li i kod njih postoje promjene ili ne. Liječenje se sprovodi aplikovanjem antiskabioznih  preparati (sumpora, benzil benzoat, permetrin) preparata na kožu čitavog tijela.Potrebno je strogo pridržavanje uputa liječnika. Kod simptomatskih osoba s klasičnom kliničkom slikom antiskabicidno sredstvo primjenjuje se dva puta u razmaku od 7 dana, dok se kod asimptomatskih kontakata preporučuje jednokratna primjena.  Rublje, odjeća i posteljina se moraju iskuvati ili hemijski očistiti.

Najčešće greške pri liječenju scabiesa odnose se na pogrešno postavljanje dijagnoze, tretiranje oboljenja kao alergijske bolesti uz davanje sistemskih kortikosteroidnih preparata bez detaljnog uzimanja anamnestičkih podataka, neliječenje svih ukućana istovremeno, nepravilnog apliciranja antiskabioznih pripravaka te nesprovedenog higijenskog tretmana.

 

Podijeli na Facebook-u